Dr. Caner Özdurak’ın kaleminden “Çin Bulaşması: Ticaret Savaşlarından Fazlası”

2252019srVEAGQaqZk1oSF4rBrmQqz3Z.jpg

Ekonomik küreselleşme ve finansal serbestleşmenin gelişmesiyle birlikte, dünya ekonomileri arasındaki bağlantı güçlendirildi ve finansal piyasalar arasındaki bağlantı gittikçe daha belirgin hale geldi. UBS Global Wealth Management’ın baş ekonomisti Paul Donovan’a göre “Bulaşma, hisse senedi piyasaları nedeniyle değil, gerçek dünya yüzünden olur.” Çin hisse senedi piyasalarına, MSCI’nin Haziran 2017’deki “A-hisseleri” olarak bilinen yuan cinsinden Çin hisse senetlerini, gelişmekte olan ülke endeksine dahil etme kararından sonra ciddi seviyede sermaye girişi oldu.

Forbes ve Rigobon’un (2002) başı çektiği bir grup akademisyenin çokça işlediği 2008 krizi ve sonrasındaki Bulaşma etkisini takiben biz de Trump’ın seçildikten sonra finansal piyasalarda yarattığı “gürültüye-noise” istinaden Trump sonrası dönemde 20 borsa endeksi arasındaki korelasyonları inceledik. Karşımıza çıkan enterasan bir bulgu bir çok borsa endeksi ile Amerikan piyasalarını temsilen seçtiğimiz Dow Jones ve S&P 500 endeksinin korelasyonu Trump dönemi dediğimiz dönemde 2008 kriz dönemiyle karşılaştırdığımızda düşerken sadece Şangay Kompozit Endeksinin korelasyonu artmış görünüyor. (Maleyza Endeksi de artmış olsa da onu daha kapsamlı bir analizin konusu olarak bu analizin dışında bırakıyoruz)

Çoğunlukla VAR modellerini iktisadi olarak yorumlamak zordur. Bu nedenle çoğu zaman VAR analizi yapılırken, model parametreleri için değil etki tepki fonksiyonu ve varyans araştırması için kullanılmaktadır.

Etki tepki fonksiyonu VAR modelindeki endojen değişkenlerin hata terimindeki rassal şoklara karşı tepkisini ölçmektedir. Etki tepki fonksiyonunda hata terimine verilen bir birimlik rassal şok karşısında endojen değişkenin tepkisini ölçmektedir.

Figür 1 ve Figür 2’dek etki tepki grafiklerine baktığımızda Şangay Kompozit Endeksine verilen bir birimlik şokun Dow Jones ve S&P 500 üzerine etkisinin Trump başkan seçildikten sonraki dönemde çok daha etkili ve sürekli olduğunu görüyoruz. Bu Çin borsasındaki şokların Amerikan borsası üzerine olan etkisinin özellikle Trump başkan seçildikten sonraki dönemde daha kalıcı ve baskın olduğun gösteriyor.

Figür 1: 04.01.2000-27.09.2019 Arası Dönem 

Figür 2: 08.11.2016-27.09.2019 Arası Dönem  (Trump’ın Başkan Seçilişinden Sonraki Dönem)

Varyans Ayrıştırma ise bir değişkenin kendi şoklarından kaynaklanan hareketler ile diğer diğer değişkenlerin şoklarından kaynaklana değişimlerin bir birine oranını göstermektedir. Trump döneminde Şangay Kompozit Endeksinin varyans ayrıştırma matrisine baktığımızda özellikle Dow Jones’un ektisini önemli ölçüde arttırdığı göze çarpıyor.

Bu bilgiler ışığında oluşturduğumuz GARCH modelleri de Trump döneminde Dow Jones Endeksinin Şangay Kompozit endeksinin getirilerini açıklamada daha etkin rol oynadığının görüyoruz. Aynı zamanda Dow Jones Endeksi getirinin volatilitesini açıklamadaki anlamlılığını da yine koruyor.

Şangay Kompozit Endeksi ise yine aşağıdaki ikinci model setimizde Dow Jones ve S&P’yi getirilerinin hem getirisi denkleminde hem de  sapma denkleminde anlamlı bir açıklayıcı değişken olarak yer alıyor.

Her iki GARCH model setine de baktığımızda Şangay Kompozit Endeksinin getirilerinde haber etkisinin çok daha güçlü bir etkisinin olduğunu görüyoruz. Bu durumda yine son zamanlarda Trump ve tweetleri ile ilgili yaptığımız haber etkisi çalışmalarıyla tutarlı bir önerme sunuyor.

Yazıyı paylaşın:

Yorumlar

yorum