“Bir büyüme var ama işsizlik rekor düzeyde; enflasyon düştü ama canavar hala hayatta. Bir de rekor dış borç var”

66d3724bc9296a7e-750x422.jpg

Dr. Murat Kubilay, Gazete Pençe’de AKP ile geçen 17 yıllık ekonomiyi kaleme aldı. İktidarın ‘ekonomi emin ellerde’ söylemini ele alarak geçmiş dönemleri değerlendiren Kubilay, “Bir büyüme var ama işsizlik rekor düzeyde; enflasyon düştü ama canavar hala hayatta. Bir de rekor dış borç var. Ama onu ne siz sorun ne ben söyleyeyim.” dedi.

Kubilay’ın yazısında öne çıkan bölümler:

3 Kasım seçimlerin 17. yıldönümünü geride bıraktık. Geçen yılların muhasebesini yapmakta fayda var. İktidarın “ekonomi emin ellerde” gibi bir söylemi vardı, acaba o eller ülkeyi nereye götürmüş?

Bu sürecin tüm günah ve sevabını; küresel etkenler ile iktidara gelmekle ekonomi politikalarını yönlendirebilmek arasındaki zaman uyuşmazlığı nedeniyle sadece AKP’ye yazmak esasında doğru olmaz. Fakat Erdoğan, 2002’yi ısrarla milat olarak seçiyor, yani bu dönemi kendisine mal etme hakkını bizlere veriyor.

Büyümeyle başlayalım. 2002 sonrasında ortalama büyüme oranı %4,7. Yani 2002’deki 100 birimlik ekonomimizi 214 birime taşımışız. Bu artışta 2008 ve 2016’daki sırasıyla %31 ve %18 etki eden GSYH güncellemelerinin etkisi büyük. Aynı dönemde nüfusumuz %20 artmış.

İlk bakışta çok parlak görünen tablo o kadar da ışıltılı değil. Japonya gibi gelişmiş ülkelerin büyüme hızının (112 birim) üstünde ama Çin gibi diğer gelişmekte olan ülkelerin hayli altında (825 birim).

Enflasyona da bakalım. Türkiye 1977-2002 arasında hiper enflasyon yaşadı. 2002 sonrasında enflasyon %4,1 ila %25,3 arasında gidip geldi. Gelişmiş ülkeler için 2000’li yıllarda %4 bile yüksek bir oran. Diğer taraftan 1985-2002 arasında %68 ortalama enflasyonuna sahip bir ülke olduğumuzu; bu ortalamanın 2003-19 arasında %9,6’ya düştüğünü hatırlatmak gerek.

Asıl ölçüm içinse birikimli fiyat artışına bakılmalı. 2003’te 100 TL’ye alınabilen alışveriş sepeti 2019’da 472 TL’ye çıkmış. Ya da tersten söyleyelim; 2003’teki 100 TL’nin alım gücü 21 TL’ye düşmüş. Enflasyon canavarını yaralamışız, fakat öldürmeyi başaramamışız.

Son olarak işsizliğe değinelim. 2001 krizinin ardından işsizlik oranı %12,3 ile rekor kırmıştı; 2009’da bu rekoru %13,9’a taşındı. Temmuz 2019 verisindeyse %14,3 ile yeni bir rekor kırıldı. Dar tanımlı 4,6 milyon; geniş tanımlı 7,4 milyon işsiz bulunuyor. 15-34 yaş arasında işsiz sayısı dar anlamda bile 2,8 milyon.

Sözü toparlamanın vakti geldi. Bir büyüme var ama işsizlik rekor düzeyde; enflasyon düştü ama canavar hala hayatta. Bir de rekor dış borç var. Ama onu ne siz sorun ne ben söyleyeyim.

Yazıyı paylaşın:

Yorumlar

yorum