“Uygurluların mezarlıkları yıkılıyor” iddiası da yalan çıktı

images-8.jpeg

CNN’in internet sitesinde yer alan “Uygurlulara ait 100’den fazla mezarlık yıkıldı” haberinin doğru olmadığı ortaya çıktı. Çünkü kum fırtınaları ve seller nedeniyle zarar gören mezarlar, halkın talebiyle aynı bölgede kurulan “ekolojik mezarlıklara” taşındı. Halk bu sayede, hem yakınlarının cenaze işlemlerini geleneklerine göre çok daha uygun fiyata yaptırmaya başladı hem de mezarların zarar görmesi kaygısından kurtuldu.

 

 

ABD’de yayın yapan CNN’nin internet sitesinde “Uydu görüntüleri Uygurlara ait 100’den fazla mezarlığın Çinli yetkililer tarafından yıkıldığını gösteriyor” başlıklı bir makale yayımlandı. Makalede CNN muhabirleri, uydu görüntülerini karşılaştırarak son 2 yıl içinde Uygurlara ait 60’tan fazla mezarlığın yerinde olmadığını fark ettiği belirtiliyordu. CNN muhabirlerinin bir diğer iddiası da Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nin Hotan kent merkezinde yer alan ve bin yıllık geçmişe sahip Sultanim Mezarlığı’nın, Nisan 2019’da yerle bir edilerek otopark haline getirildiği şeklindeydi.

 

Ancak sadece uydu görüntülerine başvurarak, bölge halkının ve yöneticilerin görüşleri alınmadan yapılan bu haber, gerçeği yansıtmıyor. CNN’in bu haberinin ardından söz konusu bölgelere giden CGTN muhabirleri, bambaşka bir manzara ile karşılaştı. Oysa bölgede coğrafi koşullar ve iklim nedeniyle halkın ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak hale gelen mezarlıklar modern hale getirilmiş hatta ‘ekolojik mezarlıkların’ kurularak halkın talebi karşılanmıştı.

 

“Dedemin mezarını bulmakta zorluk çekiyorduk”

 

Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nin Aksu kentine bağlı Yakaruk köyü sakinlerinden Sadir Yasin, 10 yaşındayken kaybettiği dedesinin bölgedeki mezarlıkta toprağa verildiğini belirterek “Küçükken dedemin mezarını birkaç kez ziyaret etmiştim. Mezarı bulabilmek için yanına bir ağaç dikmiştik, ancak birkaç yıl sonra bulamadık” dedi. 19 yaşındaki Sadir’in karşılaştığı bu durum bölgede çok yaygındı. Mezarlık çöl bölgesinde yer aldığı için içindeki mezarlar kum fırtınalarından ve sellerden etkilenerek yıkılıyor, yerel köylüler de yakınlarının mezarlarını bulmakta güçlük çekiyordu.

Bununla beraber mezar kazıcılığı son derece pahalı ve istenen ücret bir köylünün yıllık ortalama gelirinin yaklaşık beşte biri olan 3 bin yuana tekabül ettiğinden yerlilerin ölen yakınlarını eski mezarlığa gömmekten başka seçeneği bulunmuyordu.

Bölgede Sadir’den çok daha şanslı olanlar da vardı. CGTN muhabiri Tagarçi köyündeki caminin imamı Tursun Yakuphacı ile de konuştu. İmam, annesi ve babasının da eski mezarlığa gömülü olduğunu dile getirerek mezarların yazın meydana gelen seller yüzünden yıkılma tehlikesi yaşadığını belirtti.

 

“Cenaze işlemleri tekel haline gelmişti”

 

Mezarlık sorunu, Aksu bölgesinde günden güne ciddileşti. Cenaze işiyle uğraşanların Uygurların kendilerine has adetleri olmasından faydalanarak fiyatları tekelleştirmesi ise sorunun bir başka boyutuydu.

Aksu Sivil İşler Bürosu, yerel halkın talebi üzerine 2005 yılında ekolojik mezarlıklar inşa etmeye başladı. 2016 yılında tamamlanan yeni mezarlıkların çoğu hemen eski mezarlıkların kenarında yer alıyor. Bu bakımdan, köylülerin mezarlarını kolaylıkla yeni alana taşımaları mümkün kılındı.

 

Eski mezarlıklar ise ekili arazilere dönüştürüldü, kumları sabitlemek için kavak ağaçları dikildi, ceviz ve buğday gibi ürünler ekildi. Böylece yoksul aileler hem gelirlerini artırabiliyor hem de ekili arazileri mezarlıkları korumak için kullanabiliyor.

 

Anne ve babasının mezarlarını yeni ekolojik mezarlığa taşıdıktan sonra Tursun için her şey daha kolay hale geldi. Tursun artık her hafta ebeveynlerinin mezarlarını ziyaret edip koyduğu çiçekleri suluyor ve mezarları temizliyor.

 

Yakaruk köyü yöneticilerinden olan Mahmut Nur, CGTN muhabirini köydeki bir başka ekolojik mezarlığa götürdü. Burada bulunan 95 yeni mezar, mezar taşlarıyla işaretlenmiş. Mahmut, CGTN muhabirine, yeni ekolojik mezarlığın köylüler tarafından inşa edildiği ve sadece bin yuana mal olduğu bilgisini verdi. Yerel hükümet, yeni mezarlığın en azından gelecek 20 yıl boyunca köylülerin mezar ihtiyacını karşılayabileceğini ifade ediyor.

Yazıyı paylaşın:

Yorumlar

yorum